Deze bladzijde weergeven in het :   Frans   Nederlands   Engels
 
  ZOEKEN

Zoeken van A tot Z
 
Professionelen > Levensmiddelen > In de handel brengen van insecten en levensmiddelen op basis van insecten voor...
Professionelen Over het FAVV Organogram Contact Autocontrole Checklists "Inspecties" Dierlijke productie / Dierengezondheid Plantaardige productie Hoeveverkoop Erkenningen, toelatingen en registratie Export naar derde landen Financiering van het FAVV Invoer derde landen Laboratoria Levensmiddelen Meldingsplicht Wetgeving Zelfstandige dierenartsen Zelfstandige bio-ingenieurs, industrieel ingenieurs, bachelors en masters Publicaties Praktisch Voorlichtings- en begeleidingscel Ombudsdienst Comités Auditcomité Raadgevend Comité Wetenschappelijk Comité Consumenten

 
 


In de handel brengen van insecten en levensmiddelen op basis van insecten voor humane consumptie




Naar boven



1. Wetgeving

 

Volgens de Europese "novel foods" Verordening (EU) Nr. 2015/2283 worden alle producten op basis van insecten (niet alleen delen van insecten of extracten, maar ook gehele insecten en hun bereidingen), bij gebrek aan bewijsmateriaal voor een significante gebruiksgeschiedenis voor 15 mei 1997 binnen de Europese Unie, beschouwd als “novel foods”.

Bijgevolg moet op Europees niveau een toelating als “novel food” verkregen worden vooraleer insecten voor humane consumptie binnen de EU in de handel gebracht mogen worden.

Omdat er een juridische onzekerheid bestond rond het toepassingsgebied van "de oude" novel food wetgeving (Verordening (EG) Nr. 258/97, sinds 1 januari 2018 opgeheven door Europese Verordening (EU) Nr. 2015/2283), tolereerden de Belgische overheden dat bepaalde gehele insecten voor humane consumptie in de handel werden gebracht. Het ging enkel om insecten die behoren tot tien soorten waarvoor de voedselveiligheid werd geëvalueerd in een gemeenschappelijk advies van het Wetenschappelijk Comité van het FAVV en de Hoge Gezondheidsraad (Gemeenschappelijk advies SciCom 14-2014 en HGR nr. 9160 ).

Na 1 januari 2018 werd het Belgische tolerantiebeleid slechts verdergezet voor die gehele insecten die getolereerd werden en waarvoor reeds een toelatingsaanvraag ingediend werd.

In een uitspraak van het Europees hof van Justitie van 1 oktober 2020 wordt de juridische onzekerheid rond het toepassingsgebied van Verordening (EG) Nr. 258/97 opgeheven en wordt bepaald dat gehele insecten volgens Verordening (EG) Nr. 258/97 niet beschouwd werden als “novel food” (rechtszaak C-526/19).

Het tolerantiebeleid dat in België bestond wordt bijgevolg opgeheven en vervangen door de toepassing van de overgangsmaatregelen, die voorzien zijn in paragraaf 2 van artikel 35 van Verordening (EU) Nr. 2015/2283. Zie punt 2 "Nieuw beleid" hieronder en de Q&A van de FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu (FOD Volksgezondheid).

De overgangsmaatregelen worden beëindigd wanneer de Europese Commissie een beslissing over een toelatingsaanvraag heeft genomen. De gevolgen hangen af van de genomen beslissing, zie de Q&A van de FOD Volksgezondheid voor meer uitleg.

 

 

Naar boven

 

2. Nieuw beleid

 

Aangezien gehele insecten niet binnen het toepassingsgebied van Verordening (EG) Nr. 258/97 vallen, maar nu als «novel foods» beschouwd worden, mogen ze volgens de overgangsmaatregelen (paragraaf 2 van artikel 35 van Verordening (EU) Nr. 2015/2283) verder in de handel gebracht worden tot een besluit genomen is over hun toelatingsaanvraag als «novel food» en dit onder volgende cumulatieve voorwaarden:

- de gehele insecten en producten op basis van deze insecten werden legaal in de handel gebracht voor 1 januari 2018, en

- een toelatingsaanvraag als «novel food» werd uiterlijk voor 1 januari 2019 ingediend.

Het gaat om gehele insecten die behoren tot onderstaande soorten. Deze vijf insectensoorten werden als veilig geëvalueerd in het “Gemeenschappelijk advies SciCom 14-2014 en HGR nr. 9160”. De twee insectensoorten die vanaf nu bijkomend getolereerd worden in België, ten opzichte van de voorgaande periode (zie lijst op de website van de FOD Volksgezondheid), staan hier onder vetgedrukt.

  • Acheta domesticus (huiskrekel)
  • Alphitobius diaperinus (kleine meelworm)
  • Gryllodes sigillatus (brandkrekel)
  • Locusta migratoria (Afrikaanse treksprinkhaan)
  • Tenebrio molitor (gele meelworm van gele meeltor)

De overgangsmaatregelen gelden dus alleen voor bovenstaande gehele insecten, maar ook alleen voor de respectievelijke toepassingen die opgenomen zijn in de toelatingsaanvragen ingediend bij de Europese Commissie (zie de Q&A van de FOD Volksgezondheid). Er moet dus zowel rekening gehouden worden met het soort insect en het ontwikkelingsstadium (larve, volwassen), als met de technologische behandeling die de gehele insecten ondergaan hebben en de categorieën van producten waarin ze gebruikt worden. Aangezien aanvragen uiterlijk voor 1 januari 2019 moesten ingediend worden om in aanmerking te komen voor de overgangsmaatregelen, terwijl voor het voorgaande Belgische gedoogbeleid de aanvraag reeds voor 1 januari 2018 moest ingediend zijn, worden nu meer toepassingen getolereerd. De details vind u in de bijlage van de Q&A van de FOD Volksgezondheid.

België tolereert alleen het in de handel brengen van levensmiddelen op basis van deze gehele insecten, waarvoor de overgangsmaatregelen gelden, die geproduceerd zijn door:

  • Belgische operatoren die geregistreerd zijn bij het FAVV, of;
  • operatoren in andere EU lidstaten, waar deze producten legaal op de markt zijn (en waar ze dus onder de overgangsmaatregelen vallen), of;
  • operatoren in derde landen, op voorwaarde dat deze landen opgenomen zijn in de lijst van derde landen met toelating om insecten naar de Europese Unie uit te voeren en deze levensmiddelen vergezeld zijn van een officieel certificaat voor intrede in de Europese unie, met het zicht op het op de markt brengen van insecten die bestemd zijn voor humane consumptie, dat ingevuld werd door de bevoegde autoriteiten van het derde land.

Bijgevolg geldt de Belgische tolerantie niet voor insecten en hun producten:

  • die niet voorkomen in de bijlage van de Q&A van de FOD Volksgezondheid;
  • die niet in hun geheel gebruikt worden;
  • waarvoor een toelatingsaanvraag werd ingediend na 1 januari 2019. Deze operatoren moeten wachten op goedkeuring van hun producten als “novel food” voor de producten op de markt te brengen;
  • uit lidstaten van de Europese Unie waar ze niet legaal in de handel gebracht werden;
  • uit derde landen die niet voldoen aan de voorwaarden voor invoer van insecten volgens de geldende Europese regelgeving.

Hoe is de situatie in de andere EU lidstaten?

Als u levensmiddelen op basis van insecten wil aankopen of verkopen in een andere lidstaat is het nodig om bij de bevoegde autoriteiten van deze lidstaat na te gaan hoe de overgangsmaatregelen voor het in de handel brengen van insecten voor humane consumptie er worden toegepast . Zo is het niet toegelaten om gehele insecten aan te kopen in een lidstaat waar deze niet legaal in de handel zijn, om deze insecten, eventueel na verdere verwerking, in de handel te brengen in België.

Uitvoer naar derde landen

Als de insecten (of producten op basis van insecten) over een toelating beschikken voor het in de handel brengen op basis van Verordening (EU) Nr. 2015/2283 met betrekking tot nieuwe voedingsmiddelen of indien ze vallen onder de toepassing van de overgangsmaatregelen (voorzien in paragraaf 2 van artikel 35 van Verordening (EU) Nr. 2015/2283), is de productie van deze insecten toegelaten als de geldende regels gerespecteerd worden. Zelfs indien de insecten exclusief bestemd zijn voor de uitvoer naar een derde land is het noodzakelijk dat de producent van deze insecten, zoals elke producent van levensmiddelen, geregistreerd is bij het FAVV en zal hij onderworpen zijn aan officiële controles.

Als deze insecten (of producten op basis van insecten) niet beschikken over een toelating voor het in de handel brengen op basis van Verordening (EU) Nr. 2015/2283 met betrekking tot nieuwe voedingsmiddelen of als ze niet vallen onder de toepassing van de overgangsmaatregelen (voorzien in paragraaf 2 van artikel 35 van Verordening (EU) Nr. 2015/2283), is de productie van deze insecten in principe niet toegelaten. Indien deze insecten echter alleen bestemd zijn voor uitvoer naar een derde land dat invoer van deze (producten op basis van) insecten vanuit België toelaat en de consumptie van deze producten op haar territorium toelaat, kan de geïnteresseerde operator contact opnemen met zijn lokale controle eenheid (LCE). In elk geval mag de operator deze (producten op basis van) insecten niet binnen de EU in de handel brengen en hij mag dus geen beroep doen op intermediaire operatoren binnen de EU (vb. voor een verwerkingsstap). Ook mag hij zelf geen niet-toegelaten (producten op basis van) insecten aankopen en moet hij dus zelf het volledige productieproces verzekeren.

In alle gevallen is het de verantwoordelijkheid van de producenten van (producten op basis van) insecten om toe te zien op het respecteren van eventuele bijkomende vereisten, specifiek voor de productie, die opgelegd worden door het invoerende land.

Hoe kan een toelating bekomen worden voor nieuwe voedingsmiddelen (“novel foods”)?

De toelatingsaanvragen worden door een operator (of een consortium van operatoren) voorgelegd aan de Europese Commissie via een "e-submission"-systeem. De Commissie evalueert de geldigheid van de dossiers (= validatiefase).

U kan de samenvattingen van de gevalideerde aanvragen terugvinden op de website van de Europese Commissie (https://ec.europa.eu/food/safety/novel_food/authorisations/summary-applications-and-notifications_en).

De Commissie legt de geldige aanvragen ter advies voor aan de Europese autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA). Als de wetenschappelijke opinie van EFSA gunstig is, zal de Commissie, in samenwerking met de overheden van de lidstaten, een toelating verlenen. Het betreffende novel food zal toegevoegd worden aan de Europese Unielijst van goedgekeurde novel foods).

Zie voor meer informatie de Q&A van de FOD Volksgezondheid.

 


Naar boven

  

3. Algemene voorschriften

 

Opgelet! Personen die allergisch zijn aan schaal- en schelpdieren en/of huisstofmijt kunnen allergisch reageren bij het eten van insecten (zie ook het EFSA advies met betrekking tot een “novel food” aanvraag voor de gele meelworm, Tenebrio molitor)

Voor het in de handel brengen van volledige insecten en producten op basis van volledige insecten gelden de algemene principes van de levensmiddelenwetgeving, onder meer de toepassing van de goede hygiënepraktijken, traceerbaarheid, meldingsplicht, etikettering en de implementatie van een autocontrolesysteem gebaseerd op de HACCP-principes (beheersing van o.a. chemische en microbiologische gevaren).

Operatoren die insecten kweken om deze in de handel te brengen voor humane consumptie, moeten bij het FAVV geregistreerd zijn. Voor operatoren uit de sectoren verwerking en/of distributie die insecten of levensmiddelen op basis van insecten in de handel brengen voor humane consumptie is een voor de uitgevoerde activiteiten gepaste toelating/erkenning van het FAVV vereist.

Zie: http://www.favv.be/professionelen/erkenningen/

 

Naar boven

  

4. Nuttige links

 

 

Contactadres FOD Volksgezondheid, o.a. voor vragen m.b.t. de novel food status van een product: novelfood@health.belgium.be

 

 

 

  • Omzendbrief (in revisie)

 

 


Naar boven

 

 



Onze opdracht is te waken over de veiligheid in de voedselketen en de kwaliteit van ons voedsel, ter bescherming van de gezondheid van mens, dier en plant.

Afdrukbare versie   |   Laatst bijgewerkt op 15.02.2021   |   Naar boven


Gebruiksvoorwaarden & disclaimer   |   Copyright © 2002- FAVV-AFSCA. Alle rechten voorbehouden   |   Extranet